Bruksizm coraz częściej określany jest mianem choroby cywilizacyjnej XXI wieku. Szacuje się, że problem ten może dotyczyć nawet 40–50% dzieci oraz około 8–15% dorosłych. W artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać bruksizm, co to jest oraz na czym polega leczenie.
Bruksizm – co to oznacza? Jakie są objawy bruksizmu?
Bruksizm to nie tylko głośne zgrzytanie zębami w nocy, które potrafi obudzić innych domowników. To przede wszystkim patologiczna, odruchowa, nadmierna aktywność mięśni żwaczy oraz stawów w obrębie głowy, która może przybierać dwie formy:
- bruksizm senny, czyli nieświadome zgrzytanie zębami przez sen;
- bruksizm w stanie czuwania (inaczej dzienny), czyli nawykowe, silne zaciskanie zębów pod wpływem niektórych czynników.
Bruksizm – objawy odczuwalne po przebudzeniu
Jak rozpoznać bruksizm? Objawy często są odczuwalne tuż po przebudzeniu, przy czym mogą one dotyczyć zębów i jamy ustnej oraz twarzy i głowy.
Pacjenci, u których występuje zgrzytanie zębów, zgłaszają często:
- ból uszu, przypominający zapalenie ucha;
- charakterystyczne „strzelanie”, klikanie i trzaski w stawach skroniowo-żuchwowych (podczas mowy, ziewania czy jedzenia);
- dokuczliwy ból po przebudzeniu, zaczynający się w skroniach;
- nadwrażliwość zęba na ciepłe, zimne, słodkie i kwaśne potrawy;
- pęknięcia korony, uszkodzenia istniejących wypełnień, a w skrajnych przypadkach rozchwianie (luzowanie się) zębów;
- problemy z prawidłowym otwieraniem i zamykaniem ust;
- przerost mięśni szczęki;
- starcia zębów, prowadzące do ich spłaszczenia lub ukruszeń;
- uczucie stałego napięcia mięśni szczęki i twarzy.
Przyczyny bruksizmu – dlaczego u niektórych osób występuje zgrzytanie zębami w nocy?
Co oznacza zgrzytanie zębami w nocy? Dokładna przyczyna bruksizmu nie została do końca poznana. Problem ten traktuje się jako wieloprzyczynowy – składają się na niego czynniki fizyczne, psychiczne oraz genetyczne.
Wśród najważniejszych czynników ryzyka zgrzytania zębami wymienia się między innymi:
- przewlekły stres i czynniki psychospołeczne, takie jak: szybkie tempo życia, stresująca praca, lęki, nerwowość, stany przygnębienia czy frustracja;
- styl życia – ryzyko wystąpienia epizodów bruksizmu zwiększają: palenie papierosów, picie alkoholu oraz wysokie spożycie napojów zawierających kofeinę. Zgrzytanie zębami może także stanowić skutek uboczny przyjmowania niektórych leków (np. stosowanych w leczeniu depresji);
- wady zgryzu i braki zębowe – nieprawidłowości zgryzu zmuszają mięśnie do ciągłej, nienaturalnej pracy w poszukiwaniu stabilnej pozycji.
- predyspozycje genetyczne – zgrzytanie zębami przez sen często występuje rodzinnie (ten czynnik ma realnie najmniejsze znaczenie).
| Czy wiesz, że… |
| Bruksizm może współwystępować z innymi schorzeniami, takimi jak np. bezdech senny, choroba refluksowa przełyku, demencja czy też choroba Parkinsona. |
Zgrzytanie zębami przez sen a zdrowie całego organizmu
Ciężki, nieleczony bruksizm rzadko ustępuje samoistnie. Ignorowanie problemu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Podczas zaciskania i zgrzytania zębami na struktury jamy ustnej działa bardzo duża siła – często wielokrotnie większa niż podczas zwykłego żucia pokarmów. Takie długotrwałe przeciążenie może stopniowo prowadzić do uszkodzenia mięśni oraz stawów skroniowo-żuchwowych. Może także powodować silny ból oraz trwałe uszkodzenia zębów i prac protetycznych, wymagające kosztownego leczenia stomatologicznego.
Bruksizm, leczenie – jak pozbyć się zgrzytania zębami podczas snu?
Współczesna medycyna oferuje kompleksowe, wielospecjalistyczne podejście do bruksizmu. Jak leczyć ten problem? Pierwszym i najważniejszym krokiem jest diagnostyka, na którą składają się:
- wywiad medyczny – lekarz stomatolog może zapytać o odczuwane dolegliwości oraz styl życia;
- badanie fizykalne w gabinecie – lekarz dokładnie bada zęby pod kątem mikrouszkodzeń i starć szkliwa, a także uciska twarz oraz szczękę i żuchwę w poszukiwaniu bolesnych, napiętych punktów spustowych;
- polisomnografia (badanie snu) – w bardzo zaawansowanych (niezwykle rzadkich) przypadkach pacjent kierowany jest do zewnętrznego ośrodka badania snu. Specjalne czujniki monitorują wtedy aktywność mózgu, oddech i pracę mięśni oraz rejestrują dokładną liczbę epizodów zgrzytania zębami w nocy.
Gdy stwierdzono bruksizm, leczenie może obejmować:
- aparaty wewnątrzustne, takie jak np. indywidualna szyna relaksacyjna, która izoluje łuki zębowe, chroni szkliwo przed ścieraniem i skutecznie odciąża mięśnie żwacze. Sprawdź, by dowiedzieć się więcej: Szyna relaksacyjna na zęby – co to jest, ile kosztuje i jak działa przy bruksizmie?
- udział w fizjoterapii stomatologicznej, np. terapii manualnej mięśni twarzy, szyi i karku, celem zmniejszenia napięcia;
- leczenie farmakologiczne – np. krótkotrwałe stosowanie leków rozluźniających mięśnie;
- inwazyjne leczenie stomatologiczne – przy zaawansowanych wadach zgryzu.
Bruksizm, leczenie domowymi sposobami
Codzienne nawyki mają duży wpływ na nasilenie objawów bruksizmu. Aby wesprzeć leczenie, warto, aby pacjent:
- kontrolował zaciskanie zębów w ciągu dnia;
- odwiedzał regularnie lekarza stomatologa – rutynowe kontrole pozwalają wykryć pierwsze objawy bruksizmu, zanim pojawi się ból;
- ograniczył spożycie alkoholu oraz napojów zawierających kofeinę;
- wprowadził wieczorne rytuały wyciszające, aby obniżyć poziom napięcia przed snem;
- zrezygnował z palenia papierosów.
Leczenie bruksizmu bywa wyzwaniem, ponieważ problem ten dotyka zarówno sfery czysto fizycznej, jak i sfery psychicznej. Jeśli podejrzewasz bruksizm u siebie lub u swojego dziecka, nie warto zwlekać z konsultacją ze specjalistą. Szukasz profesjonalnej pomocy? Zapraszamy na konsultację. W Lardent do każdego podchodzimy indywidualnie, starając się jak najlepiej dopasować plan leczenia do potrzeb i oczekiwań. Jeśli szukasz doświadczonego dentysty w Krakowie lub dentysty w Zielonkach, możesz liczyć na kompleksową diagnostykę i nowoczesne metody leczenia. U nas pacjent aktywnie uczestniczy zarówno w procesie planowania, jak i całym przebiegu terapii, dzięki czemu dokładnie rozumie kolejne etapy leczenia oraz spodziewane efekty końcowe.
FAQ: Bruksizm – najczęstsze pytania pacjentów
Jakie są objawy bruksizmu?
Wśród objawów bruksizmu wymienia się np.: ścieranie, pękanie i nadwrażliwość zębów, poranne bóle głowy, napięcie i przerost mięśni żwaczy oraz „strzelanie” i klikanie w stawach skroniowo-żuchwowych.
O czym świadczy zgrzytanie zębami w nocy?
Zgrzytanie zębami przez sen, w nocy, może świadczyć o podwyższonym poziomie stresu i napięcia emocjonalnego. Może również wskazywać na wady zgryzu albo stanowić skutek uboczny stosowania niektórych leków.
Jakie są sposoby na zgrzytanie zębami na noc?
Po rozpoznaniu bruksizmu leczenie może obejmować: stosowanie indywidualnych szyn relaksacyjnych oraz udział w fizjoterapii stomatologicznej.
Źródła:
Balasubramaniam, R., Manfredini, D., Guan, G. (2026). Sleep Bruxism: A Narrative Review of Current Concepts, Mechanisms, and Clinical Implications. Journal of the Royal Society of New Zealand, 56, 2, e70046. https://doi.org/10.1002/snz2.70046.
Cleveland Clinic (2023). Bruxism: Teeth Grinding, Night Guard, Jaw Clenching, Treatment. [online] Available at: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10955-teeth-grinding-bruxism [dostęp online: 30.05.2026 r.]
Lal, S.J., Sankari, A., Weber, K.K. (2020). Bruxism Management [online] PubMed. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482466 [dostęp online: 30.05.2026 r.]
Macedo, C.R., Silva, A.B., Machado, M.A.C., Saconato, H., Prado, G.F. (2007). Occlusal splints for treating sleep bruxism (tooth grinding). Cochrane Database of Systematic Reviews, 2007(4):CD005514. https://doi.org/10.1002/14651858.cd005514.pub2.
Mayo Clinic (2024). Bruxism (teeth grinding) – Symptoms and causes [online]. Available at: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bruxism/symptoms-causes/syc-20356095 [dostęp online: 30.05.2026 r.]
National Institute of Dental and Craniofacial Research (2022). Bruxism [online] Available at: https://www.nidcr.nih.gov/health-info/bruxism [dostęp online: 30.05.2026 r.]
